พบก้อนที่ปอด ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งเสมอไป ตรวจให้ชัดด้วยการส่องกล้องหลอดลม

พบก้อนที่ปอด ไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งเสมอไป ตรวจให้ชัดด้วยการส่องกล้องหลอดลม

เมื่อผลเอกซเรย์ทรวงอกหรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์พบ ก้อนที่ปอด จุดที่ปอด หรือเงาผิดปกติในปอด หลายคนอาจกังวลทันทีว่าเป็นมะเร็งปอด แต่ความจริงแล้วความผิดปกติดังกล่าวสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ และไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งทุกกรณี สิ่งสำคัญคือไม่ควรปล่อยทิ้งไว้ ควรเข้ารับการตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุและวางแผนดูแลอย่างเหมาะสม

ก้อนที่ปอดเกิดจากอะไรได้บ้าง?

ก้อนที่ตรวจพบในปอดอาจเป็นได้ทั้งภาวะที่ไม่ใช่มะเร็งและมะเร็ง โดยสาเหตุที่พบได้ ได้แก่

• รอยแผลเป็นจากการติดเชื้อในอดีต
• วัณโรคหรือเชื้อราที่ปอด
• ปอดอักเสบหรือฝีในปอด
• ก้อนเนื้อชนิดไม่ร้ายแรง
• โรคที่เกิดจากการอักเสบหรือภูมิคุ้มกัน
• มะเร็งปอด หรือมะเร็งจากอวัยวะอื่นที่กระจายมายังปอด

ดังนั้น การประเมินจากภาพถ่ายเพียงอย่างเดียวอาจยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าเป็นโรคใด แพทย์จะพิจารณาร่วมกับขนาด รูปร่าง ขอบเขต ตำแหน่งของก้อน อัตราการเปลี่ยนแปลงเมื่อเทียบกับภาพเก่า อายุ ประวัติการสูบบุหรี่ การสัมผัสฝุ่นหรือสารเคมี รวมถึงอาการผิดปกติของผู้ป่วย

อาการแบบใดควรรีบพบแพทย์?

ผู้ที่พบก้อนในปอดควรเข้ารับการประเมินโดยเฉพาะเมื่อมีอาการร่วม เช่น ไอต่อเนื่อง ไอเป็นเลือด เหนื่อยง่าย หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก เสียงแหบ น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ เบื่ออาหาร มีไข้เรื้อรัง หรือมีประวัติสูบบุหรี่เป็นเวลานาน

อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งอาจไม่มีอาการ และพบก้อนโดยบังเอิญจากการตรวจสุขภาพ จึงไม่ควรรอให้มีอาการก่อนจึงค่อยตรวจเพิ่มเติม

การส่องกล้องหลอดลมช่วยวินิจฉัยอย่างไร?

การส่องกล้องหลอดลม หรือ Bronchoscopy เป็นหัตถการที่แพทย์ใช้กล้องขนาดเล็กและมีความยืดหยุ่นผ่านทางจมูกหรือปากเข้าสู่หลอดลม เพื่อดูความผิดปกติภายในทางเดินหายใจโดยตรง เช่น ก้อนที่ยื่นเข้าไปในหลอดลม จุดเลือดออก การตีบตัน หรือสิ่งอุดกั้น

ระหว่างการส่องกล้อง แพทย์สามารถเก็บเสมหะหรือน้ำล้างหลอดลม ส่งตรวจหาเชื้อ เก็บเซลล์ หรือตัดชิ้นเนื้อไปตรวจทางพยาธิวิทยา เพื่อแยกระหว่างการติดเชื้อ การอักเสบ และเซลล์มะเร็ง การส่องกล้องจึงมีบทบาทสำคัญในผู้ป่วยที่ไอเป็นเลือด มีปอดอักเสบซ้ำบริเวณเดิม หรือมีก้อนอยู่ใกล้หลอดลม

อย่างไรก็ตาม ก้อนที่อยู่บริเวณรอบนอกของปอดอาจเข้าถึงด้วยกล้องได้ยาก ผู้ป่วยบางรายจึงอาจต้องตรวจด้วยวิธีอื่น เช่น การเจาะชิ้นเนื้อผ่านผนังทรวงอกภายใต้การนำของ CT การตรวจ CT การติดตามขนาดของก้อน หรือการผ่าตัดเพื่อวินิจฉัย ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับลักษณะและความเสี่ยงของแต่ละบุคคล

ดูแลร่วมกันโดยแพทย์เฉพาะทางอายุรแพทย์โรคระบบทางเดินหายใจ และ ศัลยแพทย์ทรวงอกและหัวใจ

การวินิจฉัยก้อนที่ปอดอย่างแม่นยำต้องอาศัยการดูแลแบบสหสาขาวิชาชีพ โดย อายุรแพทย์โรคระบบทางเดินหายใจ  จะประเมินอาการ ภาพเอกซเรย์ วางแผนการส่องกล้องหลอดลม และเลือกวิธีเก็บตัวอย่างที่เหมาะสม

หากก้อนมีโอกาสเป็นมะเร็ง อยู่ในตำแหน่งที่ต้องผ่าตัด หรือไม่สามารถวินิจฉัยด้วยวิธีทั่วไปได้ ศัลยแพทย์ทรวงอกและหัวใจ (Cardiovascular-Thoracic Surgeon: CVT) จะร่วมประเมินการผ่าตัดเก็บชิ้นเนื้อหรือผ่าตัดก้อนออก โดยอาจพิจารณาการผ่าตัดทรวงอกผ่านกล้องในผู้ป่วยที่เหมาะสม

พบก้อนที่ปอด อย่าเพิ่งตื่นตระหนก แต่ไม่ควรปล่อยผ่าน ควรนำภาพเอกซเรย์หรือ CT เดิมมาปรึกษาอายุรแพทย์โรคระบบทางเดินหายใจ เพื่อประเมินความเสี่ยงและวางแผนตรวจร่วมกับศัลยแพทย์ทรวงอกอย่างเป็นระบบ เพราะการวินิจฉัยที่รวดเร็วและถูกต้องช่วยให้รักษาได้ตรงสาเหตุ และเพิ่มโอกาสในการรักษาหากพบโรคในระยะเริ่มต้น

ข้อมูลอ้างอิง: American Thoracic Society และ National Cancer Institute