ผ่าตัดไทรอยด์แบบเปิด VS ผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้อง ต่างกันอย่างไร? แบบไหนเหมาะกับคุณ

ผ่าตัดไทรอยด์แบบเปิด VS ผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้อง ต่างกันอย่างไร? แบบไหนเหมาะกับคุณ

เมื่อพบ ก้อนไทรอยด์ ไทรอยด์โต หรือมะเร็งไทรอยด์ หลายคนมักกังวลว่า “ต้องผ่าตัดหรือไม่?” และหากจำเป็นต้องผ่าตัด ควรเลือก ผ่าตัดไทรอยด์แบบเปิด หรือ ผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้อง แบบไหนจึงจะเหมาะสมกว่า

ปัจจุบันการผ่าตัดไทรอยด์มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง นอกจากการผ่าตัดแบบเปิดซึ่งเป็นวิธีมาตรฐานแล้ว ยังมีเทคนิค Minimally Invasive Surgery (MIS) และการผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้อง ซึ่งช่วยหลีกเลี่ยงแผลบริเวณด้านหน้าลำคอในผู้ป่วยที่ได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสม

อย่างไรก็ตาม การเลือกวิธีผ่าตัดไม่ได้พิจารณาเพียงว่า “แผลเล็กกว่า” หรือ “ไม่มีแผลที่คอ” แต่ต้องคำนึงถึง ชนิดของโรค ขนาดและตำแหน่งของก้อน ความเสี่ยงของมะเร็ง รวมถึงความปลอดภัยของผู้ป่วยเป็นสำคัญ

พบก้อนไทรอยด์ ต้องผ่าตัดทุกคนหรือไม่?

คำตอบคือ ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดทุกคน

เมื่อพบก้อนไทรอยด์ แพทย์จะประเมินจากประวัติ การตรวจร่างกาย การทำ Ultrasound Thyroid การตรวจระดับฮอร์โมนไทรอยด์ และในกรณีที่มีข้อบ่งชี้อาจพิจารณาเจาะเซลล์ด้วยเข็มขนาดเล็ก หรือ Fine Needle Aspiration (FNA)

การผ่าตัดอาจได้รับการพิจารณาเมื่อก้อนมีลักษณะสงสัยหรือได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็ง ก้อนโตขึ้น มีอาการกดเบียดจนกลืนลำบากหรือหายใจไม่สะดวก รวมถึงกรณีอื่นตามดุลยพินิจของแพทย์

แนวทาง American Thyroid Association (ATA) ปี 2025 ให้ความสำคัญกับการเลือกระดับการผ่าตัดตามความเสี่ยงของโรคและการตัดสินใจร่วมกับผู้ป่วย โดยผู้ป่วยมะเร็งไทรอยด์ชนิด differentiated บางกลุ่มที่โรคจำกัดอยู่เพียงกลีบเดียวและมีความเสี่ยงต่ำ อาจเหมาะกับการตัดไทรอยด์เพียงหนึ่งกลีบ ไม่จำเป็นต้องตัดทั้งหมดในทุกกรณี

ผ่าตัดไทรอยด์แบบเปิด (Open Thyroidectomy)

การผ่าตัดไทรอยด์แบบเปิด เป็นวิธีมาตรฐาน โดยศัลยแพทย์เปิดแผลบริเวณด้านหน้าส่วนล่างของลำคอ เพื่อเข้าถึงต่อมไทรอยด์โดยตรง จากนั้นอาจตัดไทรอยด์ออกบางส่วน หนึ่งกลีบ หรือทั้งหมด ขึ้นอยู่กับลักษณะของโรค

จุดเด่นของการผ่าตัดแบบเปิดคือสามารถเข้าถึงต่อมไทรอยด์และโครงสร้างบริเวณคอได้โดยตรง จึงสามารถใช้กับผู้ป่วยได้หลากหลาย รวมถึงก้อนที่มีขนาดใหญ่ โรคที่ซับซ้อน หรือมะเร็งบางกรณีที่จำเป็นต้องจัดการต่อมน้ำเหลืองร่วมด้วย

ข้อจำกัดคือจะมีแผลผ่าตัดบริเวณด้านหน้าลำคอ แม้ปัจจุบันจะมีเทคนิควางแนวแผลตามรอยพับของผิวหนังและการเย็บแผลเพื่อช่วยให้รอยแผลดูเรียบและจางลงได้

ผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้อง ทางเลือกของ MIS

อีกหนึ่งทางเลือกคือ การผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้อง (Endoscopic Thyroidectomy) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแนวคิด Minimally Invasive Surgery หรือ MIS

เทคนิคที่ได้รับความสนใจอย่างมากคือ TOETVA – Transoral Endoscopic Thyroidectomy Vestibular Approach หรือการผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้องผ่านช่องปาก โดยนำกล้องและเครื่องมือผ่านบริเวณด้านในริมฝีปากเข้าสู่บริเวณต่อมไทรอยด์ จึงมีจุดเด่นคือ ไม่มีแผลผ่าตัดที่มองเห็นบริเวณด้านหน้าลำคอ

ประเทศไทยมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเทคนิค TOETVA โดยผลงานด้าน Transoral Endoscopic Thyroidectomy ของศัลยแพทย์ไทยเคยได้รับรางวัลนวัตกรรมของ ราชวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทย และมีการนำเสนอผลงานเกี่ยวกับเทคนิคนี้ในเวทีวิชาการของราชวิทยาลัยฯ มาอย่างต่อเนื่อง

นอกจากนี้ งานที่นำเสนอในการประชุมวิชาการราชวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทย ซึ่งเปรียบเทียบ TOETVA กับการผ่าตัดแบบเปิดในผู้ป่วยก้อนไทรอยด์ชนิดไม่ร้ายแรง พบว่า ผลด้านการเสียเลือด ระยะเวลานอนโรงพยาบาล และภาวะแทรกซ้อนโดยรวมใกล้เคียงกันในการศึกษาดังกล่าว ขณะที่ TOETVA มีข้อดีด้านรอยแผล แต่ใช้เวลาผ่าตัดนานกว่า จึงสะท้อนความสำคัญของ การคัดเลือกผู้ป่วยอย่างเหมาะสม

ข้อมูลระดับนานาชาติใน 2025 Consensus Statement on Remote-Access Thyroidectomy and Parathyroidectomy ซึ่งมีองค์กรวิชาชีพหลายแห่งร่วมจัดทำ รวมถึง American Thyroid Association และ American Association of Endocrine Surgeons ก็ระบุว่าการผ่าตัดไทรอยด์แบบ remote-access สามารถเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพในผู้ป่วยที่เหมาะสม แต่ต้องให้ความสำคัญกับข้อบ่งชี้ การคัดเลือกผู้ป่วย การฝึกอบรม และประสบการณ์ของศัลยแพทย์

ผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้อง เหมาะกับทุกคนหรือไม่?

ไม่ใช่ผู้ป่วยทุกคนที่จะเหมาะกับการผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้อง ศัลยแพทย์จำเป็นต้องประเมินเป็นรายบุคคล โดยพิจารณาเรื่องขนาดและตำแหน่งของก้อน ผลอัลตราซาวนด์และผล FNA ชนิดและระยะของมะเร็ง การลุกลามไปยังอวัยวะข้างเคียงหรือต่อมน้ำเหลือง ขนาดของต่อมไทรอยด์ ประวัติการผ่าตัดบริเวณคอ ตลอดจนโรคประจำตัวและสภาพร่างกายของผู้ป่วย

ผู้ป่วยที่มีก้อนขนาดใหญ่ โรคมีความซับซ้อน มีการลุกลาม หรือจำเป็นต้องผ่าตัดต่อมน้ำเหลืองบางลักษณะ อาจเหมาะกับ การผ่าตัดแบบเปิด มากกว่า ขณะที่ผู้ป่วยที่ผ่านเกณฑ์การคัดเลือกอาจสามารถเลือกการผ่าตัดไทรอยด์แบบส่องกล้องได้

สิ่งสำคัญกว่า “แผลเล็ก” คือความปลอดภัย

ต่อมไทรอยด์อยู่ใกล้โครงสร้างสำคัญหลายส่วน โดยเฉพาะ เส้นประสาทที่ควบคุมสายเสียง (Recurrent Laryngeal Nerve) และ ต่อมพาราไทรอยด์ (Parathyroid Glands) ซึ่งเกี่ยวข้องกับการควบคุมระดับแคลเซียมในเลือด

ดังนั้นไม่ว่าจะเป็นการผ่าตัดไทรอยด์แบบเปิดหรือส่องกล้อง เป้าหมายสำคัญคือ รักษาโรคได้เหมาะสม พร้อมลดความเสี่ยงต่อโครงสร้างสำคัญและภาวะแทรกซ้อน การเลือกวิธีจึงควรเกิดจากการประเมินร่วมกันระหว่างผู้ป่วยกับศัลยแพทย์ที่มีประสบการณ์

ตรวจพบก้อนไทรอยด์ ปรึกษาศัลยแพทย์ MIS ก่อนตัดสินใจ

หากคุณตรวจพบ ก้อนไทรอยด์ ไทรอยด์โต หรือได้รับคำแนะนำว่าควรผ่าตัด สามารถปรึกษา ศัลยแพทย์ด้านการผ่าตัดแบบแผลเล็ก (MIS – Minimally Invasive Surgery) เพื่อประเมินว่าเหมาะกับ การผ่าตัดไทรอยด์แบบเปิด หรือการผ่าตัดไทรอยด์ส่องกล้อง โดยเลือกวิธีที่เหมาะสมกับโรคและปลอดภัยสำหรับผู้ป่วยแต่ละราย

ศูนย์ผ่าตัดส่องกล้อง โรงพยาบาลพิษณุเวช อุตรดิตถ์
พร้อมดูแลโดยทีมศัลยแพทย์ ตั้งแต่การประเมินก้อนไทรอยด์ วางแผนการรักษา พิจารณาการผ่าตัดแบบเปิดหรือ การผ่าตัดส่องกล้อง MIS ในผู้ป่วยที่เหมาะสม ไปจนถึงการดูแลและติดตามหลังผ่าตัด

ก้อนไทรอยด์ อย่ารอให้โตหรือเกิดอาการกดเบียด
ปรึกษาศัลยแพทย์ เพื่อเลือกวิธีผ่าตัดที่เหมาะสมกับคุณ